भाषेच्या गमती-जमती : भाग-१

भाषेच्या गमती-जमती : भाग-१

        मी व्याकरणामध्ये फारच ढ्यॅ आहे, हे तुम्ही जाणताच. काही वर्षापूर्वी माझ्या कवितांमधील व्याकरणाच्या चुका शोधून "त्यांनी" मला कसं धुतलं,पिळलं आणि वाळायला घातलं याचे तुम्ही जिते-जागते, चालते-बोलते साक्षीदार आहात. मात्र माझ्या व्याकरण अज्ञानामागे "हा विषय रटाळ" आहे एवढेच कारण नाही तर या विषयीची पराकोटीची चीड हे एक प्रमुख कारण आहे.

त्याचं काय झालं...

        पाचव्या-सहाव्या इयत्तेत असतानाची गोष्ट. प्रशांतने इंग्रजीच्या मास्तरांना एक शंका विचारली. की Cut चा उच्चार कट असा  तर Put चा उच्चार पट असा का करत नाही किंवा Put म्हणजे पूट होत असेल तर Cut कूट का होत नाही? 

     यावर मास्तरांनी उत्तर देण्याऐवजी रागाने लाल होऊन असा काही जरब असलेला जबरी नेत्रकटाक्ष टाकला की प्रशांत हादरलाच.
एवढा हादरला की त्याच्या हृदयाचे पाणी-पाणी झाले.
त्याच्या हृदयाचे एवढे पाणी झाले की ते त्याच्या पायजम्याखालून ओघळत ओघळत डाव्या पायाच्या आधाराने चक्क जमिनीवर उतरले.

व्याकरण एवढे जहाल, क्रूर आणि निर्दयी असते असे मला त्या दिवशी प्रथमच समजले. आणि "ह्रुदयाचे पाणी होणे" याचा अर्थही समजला.

त्यामुळे व्याकरणविषयक कुठल्याही प्रश्नाचे उत्तर मी कधीच कुणाला विचारले नाही आणि म्हणून माझे व्याकरण कच्चे राहिले.

खालील शब्दांचा मला अजूनही नीटसा उलगडा झालेला नाही.

१) पायात चप्पल घालायची की चपलेत पाय घालायचे?
२) अंगात सदरा घालायचा की सदर्‍यात अंग घालायचे?
३) मामाची पत्नी मामी तर मेव्हण्याची पत्नी मेव्हणी का नाही?
४) हातात बांगड्या भरायच्या म्हणजे पोत्यात धान्य भरतो तशा भरायच्या?

असे अनेक प्रश्न अजूनही अनुत्तरित आहे.
जाणकारांनी उत्तरे द्यावीत आणि माझ्या व्याकरण ज्ञानात भर घालावी.

- गंगाधर मुटे
......................................................................